Μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες επίμονης και συστηματικής διεκδίκησης, το ελληνικό Δημόσιο πέτυχε τον επαναπατρισμό σημαντικών αρχαιοτήτων που βρίσκονταν στην κατοχή της υπό εκκαθάριση εταιρείας Robin Symes Limited. Πρόκειται για ένα αττικό μαρμάρινο αναθηματικό ανάγλυφο του δεύτερου μισού του 4ου αιώνα π.Χ. και πέντε χάλκινα ανθρωπόμορφα ειδώλια, τα οποία επεστράφησαν από το Λονδίνο και παραδόθηκαν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά.

Η διεκδίκηση των αντικειμένων ξεκίνησε το 2006 και εντάσσεται σε μια μακρόχρονη στρατηγική εντοπισμού και επιστροφής πολιτιστικών αγαθών που έχουν εξέλθει παράνομα από τη χώρα. Τα νέα ευρήματα θα προστεθούν στα εκατοντάδες αντικείμενα που επαναπατρίστηκαν από την ίδια εταιρεία τον Μάιο του 2023, επιβεβαιώνοντας τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα της ελληνικής πλευράς.

Σε δήλωσή της, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι ο επαναπατρισμός αυτός αποτελεί ακόμη ένα απτό αποτέλεσμα της οργανωμένης προσπάθειας του Υπουργείου για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Όπως τόνισε, με μεθοδικότητα, νομική τεκμηρίωση και επιμονή, το ελληνικό Δημόσιο αποδεικνύει ότι δεν εγκαταλείπει καμία διεκδίκηση, καθώς κάθε αρχαίο αντικείμενο συνιστά αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας της χώρας.

Το μαρμάρινο ανάγλυφο, ύψους 52 εκατοστών και πλάτους 92 εκατοστών, έχει τη μορφή ναΐσκου με παραστάδες και φέρει επιγραφή στο επιστύλιο που το ταυτίζει ως ανάθημα στην Άρτεμη Μουνιχία. Η θεά εικονίζεται όρθια και επιβλητική, κρατώντας δύο αναμμένες δάδες, ενώ απέναντί της αναπτύσσεται πομπή θνητών λατρευτών σε μικρότερη κλίμακα. Η παράσταση αποδίδεται με πλούσιες εικονογραφικές λεπτομέρειες, αποκαλύπτοντας σκηνή λατρείας με βωμό, ζώο προς θυσία και συνοδευτικές μορφές.

Η επιγραφή και η εικονογραφία οδηγούν με ασφάλεια στο ιερό της Αρτέμιδος Μουνιχίας, στη νότια πλευρά του αρχαίου λιμανιού της Μουνιχίας, στο σημερινό Μικρολίμανο. Το γεγονός ότι από το συγκεκριμένο ιερό σώζονται ελάχιστα γλυπτά καθιστά το ανάγλυφο εξαιρετικά σημαντικό, καθώς πρόκειται για το πρώτο γνωστό ανάγλυφο που συνδέεται άμεσα με τον χώρο αυτόν.

Καθοριστικής σημασίας για την τεκμηρίωση της παράνομης διακίνησης υπήρξε η ύπαρξη φωτογραφιών του αναγλύφου στο αρχείο του διακινητή αρχαιοτήτων Gianfranco Becchina, το οποίο κατασχέθηκε το 2002 στη Βασιλεία. Σύμφωνα με τις ελληνικές δικαστικές Αρχές, το αντικείμενο αποτελεί προϊόν λαθρανασκαφής και εξήχθη παράνομα από την Ελλάδα.

Τα πέντε χάλκινα ειδώλια, τρία ανδρικά και δύο γυναικεία, ύψους περίπου έξι εκατοστών, ακολουθούν τον εικονογραφικό τύπο του λατρευτή με υψωμένο το δεξί χέρι σε χειρονομία δέησης προς τη θεότητα. Και αυτά εντάσσονται στο ίδιο πλαίσιο παράνομης διακίνησης.

Η επιστροφή των αρχαιοτήτων επιβεβαιώνει τη σταθερή δέσμευση της Ελλάδας για την προστασία και ανάκτηση της πολιτιστικής της κληρονομιάς, καθώς και τη διεθνή αναγνώριση της σημασίας της συνεργασίας και της νομικής τεκμηρίωσης στην αντιμετώπιση της αρχαιοκαπηλίας.